Konut & DASK
Konut Sigortası Nedir? DASK ile Farkı ve Neden İkisine de İhtiyaç Var?
"Evimin DASK'ı var, başka sigortaya gerek yok" düşüncesi Türkiye'de en yaygın sigorta yanılgılarından biridir. DASK yalnızca depremin binaya verdiği hasarı, belirli bir limite kadar karşılar. Mutfakta çıkan bir yangın, üst kattan sızan su, kapınızı kırıp içeri giren hırsız ya da deprem sonrası kullanılamaz hâle gelen eşyalarınız için DASK hiçbir ödeme yapmaz. Bu boşluğu dolduran ürün konut sigortasıdır. Bu rehberde iki sigortanın farkını, konut sigortasının neleri kapsadığını ve kiracıların neden bu sigortayı göz ardı etmemesi gerektiğini anlatıyoruz.
DASK ve konut sigortası karşılaştırması
| Özellik | DASK (Zorunlu Deprem) | Konut Sigortası |
|---|---|---|
| Zorunlu mu? | Evet, mesken olarak kayıtlı binalar için | Hayır, isteğe bağlı |
| Kapsadığı risk | Yalnızca deprem ve deprem kaynaklı yangın, infilak, tsunami, yer kayması | Yangın, su hasarı, hırsızlık, cam kırılması, fırtına, sel ve daha fazlası |
| Bina | Azami teminat limitine kadar | Evet; ayrıca DASK limitini aşan deprem hasarı (ek teminatla) |
| Ev eşyası | Hayır | Evet |
| Komşuya verilen zarar | Hayır | Evet (komşuluk mali mesuliyet) |
| Kiracı yaptırabilir mi? | Hayır, bina malikine aittir | Evet, eşya ve kiracı sorumluluğu için |
DASK'ın nasıl yaptırıldığını DASK nasıl yaptırılır rehberimizde, deprem sonrası ödenecek tutarı ise DASK binanın kaç parasını öder yazımızda ve DASK tazminat hesaplayıcımızda bulabilirsiniz.
Konut sigortası neleri kapsar?
Konut sigortaları genellikle "paket" hâlinde satılır. Ürüne göre değişmekle birlikte tipik teminatlar şunlardır:
- Yangın, yıldırım, infilak: Bina ve eşyanın yangın kaynaklı hasarları.
- Dahili su: Patlayan tesisat, taşan çamaşır makinesi veya üst kattan sızan suyun verdiği zararlar. Konut hasar dosyalarında en sık karşılaşılan risklerden biridir.
- Hırsızlık: Kapı, pencere zorlanarak girilmesi sonucu çalınan eşyalar ve kırılan kapı-pencere.
- Cam kırılması: Pencere, balkon camı ve bazı ürünlerde cam masa, ayna.
- Fırtına, dolu, kar ağırlığı, sel ve su baskını: Hava olaylarının binaya ve eşyaya verdiği zararlar.
- Elektronik cihaz ve elektrik arızaları: Voltaj dalgalanması sonucu yanan beyaz eşya ve elektronikler (ürüne göre).
- Komşuluk ve kiracı mali mesuliyet: Evinizde çıkan yangın veya su sızıntısının komşuya ya da ev sahibine verdiği zararlar.
- Deprem ek teminatı: DASK limitini aşan bina hasarı ve eşyaların deprem hasarı.
- Asistans hizmetleri: Acil çilingir, tesisatçı, elektrikçi ve cam ustası hizmetleri.
Deprem teminatı için önce DASK
Konut sigortasına deprem teminatı eklemek isteyen bina sahiplerinden genellikle geçerli bir DASK poliçesi istenir. Konut sigortası, DASK'ın ödediği tutarı aşan kısmı tamamlar; DASK'ın yerini tutmaz.
Kiracılar için konut sigortası
DASK bina sahibinin sorumluluğundadır ve kiracının eşyalarını kapsamaz. Kiracılar için konut sigortası iki açıdan önemlidir:
- Eşya güvencesi: Mobilya, beyaz eşya, elektronik ve kişisel eşyalarınızı yangın, su, hırsızlık ve depreme karşı korur.
- Kiracı mali mesuliyet: Kusurunuzla çıkan bir yangın veya su baskınında ev sahibinin binasına verdiğiniz zarardan doğan tazminat sorumluluğunuzu karşılar.
Kiracılar için sunulan "eşya sigortası" ürünleri, bina teminatı içermediği için daha düşük primlidir.
Sigorta bedelini doğru belirlemek
Konut sigortasında en sık yapılan hata, bina ve eşya bedelini olduğundan düşük göstermektir. Sigorta bedeli gerçek değerin altında kalırsa eksik sigorta durumu oluşur ve hasar, sigorta bedelinin gerçek değere oranı kadar ödenir. Bu kuralı örnek hesapla iş yeri sigortası rehberimizde açıkladık.
- Bina bedeli: Evin satış (emlak) değeri değil, yeniden inşa maliyeti esas alınır. Arsa payı sigortalanmaz.
- Eşya bedeli: Evdeki tüm eşyaların bugünkü alım fiyatlarını tahmini olarak toplayın. Mücevher, sanat eseri ve koleksiyon gibi değerli eşyalar çoğu poliçede ayrıca beyan edilmelidir.
- Enflasyona karşı: Yıl içinde değer artışını karşılayan "enflasyon/bedel artış klozu" olup olmadığını sorun.
Hasar anında yapılması gerekenler
- Zararın büyümesini önleyin (vanayı kapatın, sigortayı indirin, itfaiye veya polisi arayın).
- Hasarı fotoğraf ve videoyla kaydedin; hasarlı eşyaları eksper görmeden atmayın.
- Sigorta şirketinizi poliçede belirtilen süre içinde bilgilendirin.
- Hırsızlıkta mutlaka karakola başvurup tutanak alın.
- Fatura, garanti belgesi ve eşya fotoğraflarınızı eksperle paylaşın.
Örnek senaryo: Aynı depremde iki farklı ev
İki komşunun hikâyesi
Aynı apartmanda oturan iki komşunun evleri 120 m² betonarme daireler. İkisinin de DASK poliçesi var; sigorta bedelleri 1.362.840 TL. Depremde binada ağır hasar oluşuyor; her iki dairede 700.000 TL'lik yapısal hasar ve 400.000 TL'lik eşya hasarı tespit ediliyor. Yalnızca DASK'ı olan komşu, yapısal hasar için muafiyet düşüldükten sonra yaklaşık 672.743 TL alıyor; eşya hasarı için hiçbir ödeme almıyor. Konut sigortasına deprem teminatı da eklemiş olan komşu ise DASK ödemesine ek olarak eşya hasarı için de, kendi poliçesindeki muafiyet ve koasürans koşulları çerçevesinde tazminat alıyor.
Bu örnek, deprem riskinin yalnızca binayla sınırlı olmadığını ve eşya hasarının da ciddi bir maliyet oluşturduğunu gösteriyor.
Konut sigortası fiyatını neler belirler?
- Bina ve eşya bedeli: Sigorta bedeli yükseldikçe prim artar.
- Yapı tarzı ve yaşı: Eski ve yığma binalar daha riskli kabul edilir.
- Konum: Deprem risk bölgesi, sel riski ve hırsızlık istatistikleri primi etkiler.
- Kat ve güvenlik önlemleri: Giriş katı ve bahçe katları hırsızlık açısından daha riskli sayılır; çelik kapı, alarm ve güvenlik görevlisi primi düşürebilir.
- Deprem teminatı: Konut sigortasının primini en çok artıran ek teminattır; yine de DASK limitini aşan maliyetler için kritik bir güvencedir.
- Muafiyet seçimi: Muafiyetli poliçeler daha düşük primlidir.
Apartman ortak alanları ve bina sigortası
Konut sigortası çoğunlukla bağımsız bölümünüzü (dairenizi) ve eşyalarınızı kapsar. Asansör, çatı, merdiven boşluğu, otopark ve bahçe gibi ortak alanlar ise kat maliklerinin ortak mülkiyetindedir. Bu alanlar için apartman yönetimi tarafından toplu bina sigortası yaptırılabilir. Kat malikleri kurulunda bu konuyu gündeme getirmeniz, deprem veya yangın sonrası ortak alanların onarım maliyetinin aidatlarla karşılanmak zorunda kalmasını önler.
Konut kredisi ve sigorta
Konut kredisi kullanırken bankalar, kredi süresince konutun yangın veya konut sigortasıyla güvence altında olmasını ve poliçede bankanın dain-i mürtehin (rehin alacaklısı) olarak gösterilmesini ister. Bu durumda hasar tazminatı öncelikle kredi borcuna mahsup edilebilir. Poliçeyi bankanın önerdiği şirketten almak zorunda değilsiniz; aynı şartları sağlayan bir poliçeyi başka bir şirketten yaptırıp bankaya sunabilirsiniz.
Poliçe yenilerken kontrol edin
- Bina ve eşya bedelleri güncel fiyatlara göre artırıldı mı?
- Yıl içinde aldığınız değerli eşyalar beyan edildi mi?
- DASK poliçeniz konut sigortanızla aynı dönemde geçerli mi?
- Adresiniz veya kullanım şekliniz (kiraya verme gibi) değişti mi?
Bu değişiklikleri bildirmemek, hasar anında eksik sigorta veya beyan yükümlülüğü ihlali nedeniyle tazminatın azalmasına yol açabilir.
Yazlık ve boş evler için sigorta
Yılın büyük bölümünde boş kalan yazlıklar ve ikinci konutlar, hırsızlık ve fark edilmeyen su sızıntısı açısından daha risklidir. Bazı poliçelerde konutun belirli bir süreden uzun boş kalması hâlinde hırsızlık teminatı sınırlandırılabilir. Yazlık için poliçe yaptırırken konutun kullanım şeklini doğru beyan edin, boş kalan dönemlerde vanaları kapatın ve komşu veya site yönetimiyle düzenli kontrol ayarlayın.
Özet
DASK zorunludur ama yalnızca binanın deprem hasarını belirli bir limite kadar karşılar. Konut sigortası ise yangın, su hasarı, hırsızlık ve eşya gibi günlük riskleri ve DASK limitini aşan deprem hasarını kapsar. Ev sahipleri için iki sigorta birbirini tamamlar; kiracılar için ise eşya sigortası en temel güvencedir.
Sık sorulan sorular
DASK varsa konut sigortasına gerek var mı?
DASK yalnızca depremin binaya verdiği hasarı belirli bir limite kadar karşılar. Yangın, su hasarı, hırsızlık ve eşya hasarları için konut sigortası gerekir.
Konut sigortası zorunlu mu?
Hayır, isteğe bağlıdır. Ancak konut kredisi kullanırken bankalar genellikle konut veya yangın sigortası şartı koyar.
Kiracı konut sigortası yaptırabilir mi?
Evet. Kiracılar eşyalarını ve ev sahibine karşı sorumluluklarını güvence altına alan eşya ve kiracı mali mesuliyet teminatlı poliçeler yaptırabilir.
Üst kattan sızan su hasarını kim öder?
Evinizde konut sigortası varsa dahili su teminatından kendi sigortanıza başvurabilirsiniz. Sigorta şirketi daha sonra kusurlu komşuya veya onun sigortacısına rücu edebilir.
Konut sigortası taşınınca yeni adrese geçer mi?
Poliçe adrese bağlıdır. Taşındığınızda sigorta şirketinize bildirerek zeyilname ile adresi değiştirebilir veya poliçeyi iptal edip yeni adres için poliçe yaptırabilirsiniz.
Kaynaklar
6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu · Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) · Yangın Sigortası Genel Şartları · 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu