Hasar Süreci Rehberi
Kaza Anı Kontrol Listesi ve Tutanak Doldurma Rehberi
Bir trafik kazasının hemen ardından geçen ilk 15 dakika, hem güvenliğiniz hem de alacağınız tazminat açısından en kritik zamandır. Panikle unutulan tek bir fotoğraf, eksik doldurulan bir kutucuk veya yanlış yazılmış bir plaka; aylarca süren itirazlara, kusur oranının aleyhinize belirlenmesine ve hasarsızlık indiriminizin boşa gitmesine neden olabilir. Aşağıdaki kontrol listesini telefonunuza kaydedin; kaza anında sırayla uygulayın.
Can güvenliğini sağlayın, kazayı işaretleyin
Dörtlü ikaz lambalarını yakın, reflektörünüzü (üçgen) aracın en az 30 metre gerisine koyun ve yelek giyin. Araçtakilerin sağlık durumunu kontrol edin. Yaralı varsa 112'yi arayın ve uzman gelmeden yaralıyı hareket ettirmeyin.
Polis çağırmanız gereken durumları kontrol edin
Aşağıdaki durumlardan biri varsa tutanak yeterli değildir; 112 üzerinden polis veya jandarma çağırmanız gerekir:
- Kazada ölen veya yaralanan varsa,
- Sürücülerden biri alkollü, uyuşturucu etkisinde veya ehliyetsizse,
- Kamu malına (direk, bariyer, refüj, trafik levhası) zarar verildiyse,
- Araçlardan birinin zorunlu trafik sigortası yoksa veya süresi dolmuşsa,
- Taraflar kazanın oluş şekli üzerinde anlaşamıyorsa.
Araçları oynatmadan önce fotoğraflayın
Sadece maddi hasarlı kazalarda araçları trafiği engellemeyecek şekilde kenara çekmeniz gerekir; ancak önce fotoğraf çekin. Şu kareleri mutlaka alın:
- Her iki aracın plakasının göründüğü geniş açı,
- Araçların birbirine göre konumu ve yol şeritleri,
- Hasarlı bölgelerin yakın çekimleri,
- Fren izleri, trafik ışıkları ve levhalar,
- Varsa çevredeki güvenlik kameralarının yeri.
Belgeleri karşılıklı kontrol edin
Karşı sürücünün ehliyetini, araç ruhsatını ve trafik sigortası poliçesini görün; fotoğraflarını çekin. Ruhsattaki araç sahibi ile sürücü farklıysa her iki kişinin bilgilerini not edin. Tanık varsa ad ve telefon numaralarını alın.
Kaza tespit tutanağını eksiksiz doldurun ve imzalayın
Anlaşmalı kaza tespit tutanağı kâğıt olarak doldurulabileceği gibi, e-Devlet ile giriş yapılan mobil kaza tutanağı uygulaması üzerinden dijital olarak da düzenlenebilir. Kâğıt tutanağın her iki nüshasında da iki sürücünün imzası olmalıdır.
Tutanak doldururken bölüm bölüm dikkat edilecekler
- Kaza tarihi, saati ve yeri: İlçe, mahalle ve cadde adını açık yazın; kavşaktaysanız hangi caddelerin kesiştiğini belirtin.
- Sigortalı ve sürücü bilgileri: Plaka, poliçe numarası, sigorta şirketi, ehliyet numarası. Plakayı harf harf kontrol edin; en sık yapılan hata budur.
- Kazanın oluş şekli kutucukları: "Arkadan çarpma", "şerit değiştirme", "geri manevra", "kırmızı ışıkta geçme" gibi seçenekleri her araç için ayrı işaretleyin. Kusur oranı büyük ölçüde bu kutucuklara göre belirlenir.
- Kroki: Yolun şeklini, şeritleri, araçların çarpışma anındaki konumunu ve gidiş yönlerini oklarla çizin. Mükemmel çizim gerekmez; anlaşılır olması yeterlidir.
- Sürücü beyanı: Olayı kısa, tarafsız ve olgulara dayalı anlatın. "Karşı taraf hızlıydı" gibi yorumlar yerine "kırmızı ışıkta kavşağa girdi" gibi gözlemler yazın.
- İmza: İmzalamadan önce karşı tarafın beyanını okuyun. Katılmadığınız bir ifade varsa imzalamayın ve polis çağırın.
"Ben hallederim" tuzağı
Karşı tarafın tutanak tutmadan hasarı nakit ödeme teklifi, sonradan gizli hasar (şasi, sensör, far ayarı) ortaya çıktığında elinizi boş bırakabilir. Küçük görünen hasarlarda bile tutanak tutmak sizi korur; tutanak tuttuğunuz hâlde sigortadan tazminat istememek sizin tercihinizdir.
Kazadan sonraki 5 gün: yapılacaklar
- Hasar ihbarı yapın. Kendi kasko şirketinize veya karşı tarafın trafik sigortası şirketine tutanağın bir kopyasıyla başvurun. Poliçe genel şartlarında ihbar için genellikle 5 iş günü süre öngörülür.
- Aracı anlaşmalı servise götürün ve eksper incelemesini bekleyin; eksper gelmeden onarım yaptırmayın.
- Değer kaybı hakkınızı unutmayın. Kusursuz olduğunuz kazalarda aracınızın piyasa değerindeki düşüş için karşı tarafın trafik sigortasından tazminat isteyebilirsiniz. Ayrıntılar için araç değer kaybı tazminatı rehberimize bakın.
Ekspertiz, tazminat ödemesi ve itiraz aşamaları için kaza sonrası hasar ihbarı rehberimizi okuyabilirsiniz.
Kaza anında yapılmaması gerekenler
- Kaza yerinden ayrılmayın: Maddi hasarlı bir kazada bile belge düzenlemeden olay yerinden ayrılmak, hem cezai sorumluluk doğurabilir hem de tazminat hakkınızı zayıflatır.
- Kusuru sözlü olarak kabul etmeyin: Gergin bir anda "benim hatamdı" demek yerine, tutanağa olguları yazın. Kusur oranı tutanak, fotoğraflar ve sigorta şirketlerinin değerlendirmesiyle belirlenir.
- Boş tutanak imzalamayın: Karşı tarafın "sonra doldururum" teklifine güvenmeyin; tutanak olay yerinde ve birlikte doldurulmalıdır.
- Yaralıyı uzman olmadan hareket ettirmeyin: Omurga yaralanmalarında yanlış hareket kalıcı hasara yol açabilir.
- Sosyal medyada paylaşım yapmayın: Kaza anına ilişkin paylaşımlar sonradan kusur tartışmasında aleyhinize kullanılabilir.
Sık yapılan tutanak hataları
| Hata | Olası sonuç |
|---|---|
| Plaka veya poliçe numarasının yanlış yazılması | Hasar dosyasının açılamaması, sürecin uzaması |
| Kazanın oluş şekli kutucuklarının boş bırakılması | Kusur oranının belirlenememesi, itiraz süreci |
| Krokinin çizilmemesi | Araçların konumunun tartışmalı hâle gelmesi |
| Tek nüshanın bir tarafta kalması | Diğer tarafın başvuru yapamaması |
| Sürücü beyanında yorum ve suçlama | Beyanın değerlendirmede zayıf kalması |
Özel durumlar
Park hâlindeki araca çarpma
Park hâlindeki bir araca çarptıysanız ve araç sahibine ulaşamıyorsanız, iletişim bilgilerinizi bırakmak yeterli değildir; polise haber vermeniz gerekir. Kendi aracınıza park hâlindeyken çarpılıp kaçıldıysa, çevredeki kamera kayıtlarını ve tanıkları belirleyip polise başvurun; kaskonuz varsa hasarı kaskodan ödetebilirsiniz.
Zincirleme kaza
Üç veya daha fazla aracın karıştığı kazalarda her araç çifti arasında ayrı ilişki kurulması gerekir ve kusur dağılımı karmaşıklaşır. Bu tür kazalarda polis çağırmanız önerilir.
Yabancı plakalı araçla kaza
Karşı taraf yabancı plakalıysa Yeşil Kart veya sınır sigortası bilgilerini mutlaka alın. Yurt dışındaki süreç için Yeşil Kart rehberimize bakabilirsiniz.
Araçta bulundurmanız gerekenler
Kaza anında hazırlıklı olmak süreci çok kolaylaştırır. Aracınızda şunların bulunduğundan emin olun:
- Boş kaza tespit tutanağı (sigorta şirketinizden veya acentenizden temin edebilirsiniz),
- Tükenmez kalem,
- Reflektör (üçgen) ve reflektif yelek,
- İlk yardım çantası ve yangın söndürücü,
- Ruhsat ve poliçe bilgilerinin bir kopyası,
- Sigorta şirketinizin ve asistans hattınızın telefon numarası.
Yaralanmalı kazada ilk dakikalar
Kazada yaralı varsa öncelik tazminat değil, can güvenliğidir. 112'yi aradığınızda kaza yerini, yaralı sayısını ve yaralıların bilinç durumunu net şekilde bildirin. Ambulans gelene kadar:
- Kaza yerini reflektör ve dörtlülerle işaretleyerek ikinci bir kazayı önleyin.
- Yaralıyı, yangın veya patlama gibi acil bir tehlike yoksa yerinden oynatmayın.
- Kanamayı temiz bir bezle bastırarak durdurmaya çalışın, yaralının üşümesini önleyin.
- Motoru kapatın, sigara içilmesine izin vermeyin.
Yaralanmalı kazalarda tutanak polis veya jandarma tarafından düzenlenir; araçların yeri kolluk gelmeden değiştirilmemelidir. Bedeni zararlar için karşı tarafın trafik sigortasına başvuru ve tedavi belgelerinin saklanması konusunda hasar ihbarı rehberimize göz atın.
Kiralık veya şirket aracıyla kaza
Kiralık bir araçla kaza yaptığınızda tutanağı normal şekilde doldurun ve kiralama şirketini hemen arayın. Kiralama sözleşmesindeki hasar sorumluluğu ve muafiyet koşulları, cebinizden çıkacak tutarı belirler. Şirket aracında ise işvereninizin filo yöneticisini bilgilendirin; birçok şirketin kendi hasar bildirim prosedürü vardır ve bu prosedüre uymamak işvereninizle sorun yaşamanıza yol açabilir.
Bu küçük hazırlık, kaza anındaki stresi azaltır ve tutanağın eksiksiz doldurulmasını kolaylaştırır.
Özet
Kaza anında sırasıyla güvenliği sağlayın, polis çağırmanız gereken durumları kontrol edin, araçları oynatmadan fotoğraflayın, belgeleri karşılıklı kontrol edin ve tutanağı eksiksiz doldurun. Kazadan sonraki günlerde hasar ihbarını zamanında yapmak ve değer kaybı hakkınızı kullanmak tazminat sürecinizi tamamlar.
Sık sorulan sorular
Maddi hasarlı kazada polis çağırmak zorunlu mu?
Hayır. Yaralanma yoksa, sürücüler alkollü veya ehliyetsiz değilse, kamu malına zarar verilmediyse, iki aracın da trafik sigortası varsa ve taraflar anlaşıyorsa anlaşmalı kaza tespit tutanağı yeterlidir.
Tutanakta hata yaptım, ne yapmalıyım?
Hata imzadan önce fark edilirse karşı tarafla birlikte düzeltip paraf atın. İmzadan sonra fark edilirse sigorta şirketine yazılı açıklama ve destekleyici fotoğraflarla başvurun.
Karşı taraf tutanağı imzalamazsa ne olur?
Bu durumda taraflar anlaşamıyor demektir; polis veya jandarma çağırarak kaza tespit tutanağının resmî makamca düzenlenmesini isteyin.
Mobil kaza tutanağı geçerli mi?
Evet. E-Devlet şifresiyle giriş yapılan mobil kaza tutanağı uygulamasında iki sürücü bilgilerini karşılıklı onayladığında tutanak dijital olarak sigorta şirketlerine iletilir.
Tutanağı kazadan sonra doldurabilir miyim?
Tutanağın kaza yerinde ve iki sürücü birlikteyken doldurulması gerekir. Sonradan doldurulan tutanaklar kusur tartışmalarında zayıf kalabilir.
Kaynaklar
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu · Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları · Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)